Herfst en Salie (Salvia Officinalis)

Equinox is net voorbij. Dat was op 19 september '26. Equinox is een van de twee tijdstippen in het jaar waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat. De zon passeert tijdens de equinox het vlak van de aardse evenaar (de evennachtslijn), op weg van zuidelijk- naar het noordelijk halfrond, of andersom. Op het tijdstip van de equinox is de lengte van dag en nacht overal op aarde ruwweg gelijk, namelijk een half etmaal en komt de zon precies in het oosten op. Behalve op de Noord- en de Zuidpool.

Het is ook herfst. Maar ook bijna Samhain. Samhain is een van de oudste Keltische jaarfeesten en werd traditioneel gevierd van zonsondergang op 31 oktober tot 1 november, het begin van het Keltische nieuwe jaar. Het woord Samhain betekent in het Gaelisch letterlijk “einde van de zomer”. Volgens Keltische mythologieën kwamen in deze nacht de werelden van de goden en het materiële bestaan het dichtst bij elkaar, waardoor communicatie met voorouders en geesten mogelijk was. Bij de Kelten was het gebruikelijk dat een jonge vrouw op 31oktober om middernacht 9 salieblaadjes plukte. Als ze de salietak niet brak tijdens het plukken, zou ze het gezicht van haar toekomstige man zien of een doodskist als ze nooit zou trouwen… (Wel een beetje raar, maar het is dan ook een gebruik van vroeger.)

Salie

Salie, Salvia officinalis, is afkomstig uit het middellands zeegebied. Hij staat daarom graag op vrij droge, goed gedraineerde, bij voorkeur alkalische, kalrijke en luchtige bodem en dit in open, beschutte plaatsen in volle zon. In het wild vind je hem vooral op zonnige hellingen tussen krijtrotsen.

We hebben ook een inheemse salie, veldsalie of Salvia pratensis. Hij heeft ongeveer dezelfde werking als salie maar heeft minder sterke inhoudsstoffen. Ik veronderstel dat de smaak dan ook zachter is, dus ideaal voor in de keuken! Hij komt niet zoveel voor in België, zaai hem gerust in je tuin.

Geschiedenis Salie

Salie, salvia officinalis, wordt al heel lang gebruikt, zeker sinds de Egyptenaren. Bij vele volkeren zien we dat Salie gebruikt werd, zowel bij de Romeinen als bij de Grieken, bij Galenus en Plinius maar ook in de Middeleeuwen en door Dodoens, als een stabiliserend kruid voor vrouwelijke hormonen. Als het kruid al duizenden jaren in de volksgeneeskunde gebruikt wordt, dan zit er vast een waarheid in.

Het kruid is ook al duizenden jaren spiritueel belangrijk. De romeinen oogsten dit heilig kruid (herba sacra) met een ritueel. In de 12^de eeuw beweerde de school van Palermo dat salie in de tuin zou zorgen voor het eeuwig leven: “Waarom zou een mens sterven als hij salie in zijn tuin heeft?” Ook in de Middeleeuwen werd het kruid als magisch beschouwd door zijn brede werking. Steeds was er een associatie met het lange leven: “Wie in de meimaand salie eet krijgt levensjaren bij de vleet’ werd gezegd.

Interessant weetje: Vroeger betekende een struik salie in de tuin dat de vrouw des huizes de baas was. Hiervan getuigt de spreuk: "Als de saliestruik goed gedijt, Is de meester geen meester en weet hij 't". Het zou natuurlijk ook kunnen dat de vrouw des huizes sterk in haar schoenen stond omdat ze een goed hormonaal evenwicht had.

Salie: de verborgen kracht van een oude genezer

Salie is voor veel vrouwen al de ideale uitkomst gebleken. Het is ook wetenschappelijk bewezen dat het kruid helpt om het hormonaal evenwicht terug te krijgen, zowel bij een onregelmatige menstruatie cyclus, PMS, het uitblijven van de menstruatie, overgangsklachten zoals zweten, gebrek aan libido en bij onvruchtbaarheid. Het kan ook een handje helpen om de bevalling op gang te brengen en borstvoeding te doen stoppen.

Ook in de herfst komt het kruid van pas. Salie werkt preventief bij griep en verkoudheden. Heb je toch al een verkoudheid, dan werkt het ook ontstekingswerend voor de slijmvliezen van de mond, de keel, maag en darmen. Salie is mild infectiewerend. Bij koorts is het goed om je ziekte uit te zweten. Je lichaam herstelt dan zichzelf. Salie zorgt ervoor dat je minder gaat zweten. Dan kan je beter echte tijm (Thymus vulgaris L.) gebruiken.

Salie, ongekend door wildplukkers

Veldsalie is een bedreigde soort in Vlaanderen. Ze komt eigenlijk alleen nog voor in de Maasvallei. In de rest van Vlaanderen is ze bijna volledig verdwenen. Veldsalie is een bijenplant en soms verwilderen gekweekte planten, maar tot nu toe blijken die geen standvastige populaties te vormen.

De salie uit kruidentuintjes is wel overal bekend en heeft zich door de mens over heel de wereld verspreid.

Recept

Salie bonbons

15g verse salieblaadjes, lichtjes gedroogd op keukenpapier
100g rietsuiker
1 eetlepel citroensap
4 eetlepels ahornsiroop
Poedersuiker (optioneel)

Aan de slag

Snij de salie héél fijn. Ik heb het recept al verschillende keren gemaakt en vond het hakmolentje van mijn mixer het beste. Je kan ook pulserend mixen. Zo zie je hoe klein de salie al is.
Daarna leg je de salie tien minuutjes op keukenpapier; dan voorkom je later spetterende olie in je pan.
Neem een steelpannetje, liefst met een dikke bodem.
Verwarm de suiker en de ahornsiroop op een hoog vuur in de pan tot de suiker gesmolten is en een bruine kleur krijgt. Dit is een punt dat je moet oefenen. Ben je te snel, dan heb je brokkelige bonbons. Ben je te laat dan brand je suiker aan.
Als je suiker klaar is, moet je snel werken. Voeg de citroensap en de salie toe. Blijf goed roeren!
Giet nu de erg hete massa in siliconen vormpjes.
Laat de bonbons minstens 6 tot 8 uur afkoelen. Zet ze erna nog even in de diepvriezer zodat je de bonbons gemakkelijk uit de siliconen vormpjes kan halen.
Als ze nog steeds heel erg kleven kan je er wat poedersuiker op strooien.
Ze zijn geneeskrachtig maar ook erg lekker. Geniet ervan!
Een schoonmaaktip: doe kokend water in je pan. Dan komt de suiker heel goed los en kan je je kokend water opdrinken als een heerlijke thee.
Investeer in goede vormpjes. Gebruik je snoepverpakkingen dan riskeer je dat het plastiek smelt en/of er ongezonde stoffen vrij komen.